Brüt Maaş, Net Ücret ve İşveren Maliyeti Hesaplama Hakkında
📌 Ne Hesaplanıyor?
Bu araç, seçtiğiniz yıla ait güncel vergi dilimleri, SGK oranları ve asgari ücret tutarlarını kullanarak çalışanların brüt maaşından net ele geçen ücreti ve aynı çalışan için işverenin katlandığı toplam maliyeti hesaplar. Her ay için gelir vergisi, damga vergisi, SGK kesintileri, işsizlik sigortası ve işveren paylarını ayrıntılı bir tablo hâlinde gösterir; böylece hem çalışan hem de işveren bakış açısından maaş maliyetini şeffaf şekilde görmenizi sağlar.
⌨️ Girdiler ve Anlamları
- Yıl: Hesaplamalarda kullanılacak vergi dilimleri, asgari ücret, SGK tavanları ve istisna tutarlarının ait olduğu takvim yılıdır. Her yıl oranlar değiştiği için doğru yılı seçmek önemlidir.
- SGK İndirimi: İşverenin yararlanabildiği 5 puanlık SGK prim teşvizi vb. indirimleri ifade eder. İndirim seçildiğinde işveren SGK maliyeti, indirim oranına göre otomatik azaltılır.
- Durumu: Çalışanın sigortalılık durumu (örneğin Çalışan, Emekli vb.) seçilir. Emekli çalışanlarda SGK primleri ve vergi matrahı farklılık gösterebilir.
- Asgari Ücret ile Doldur: Bu kutucuk işaretlendiğinde tabloya ilgili yılın brüt asgari ücreti otomatik olarak yazılır. İsterseniz aylara göre brüt ücreti manuel değiştirebilirsiniz.
- Brüt Ücret (Ay Bazında): Çalışanla sözleşmede yer alan brüt maaştır. Fazla mesai, prim, ikramiye gibi ekler dahil edilecekse bu tutara eklenebilir. Hesaplamalar bu brüt tutar üzerinden yapılır.
📊 Sonuçların Anlamı
- Net Ödenecek Ücret: Çalışanın eline geçen, banka hesabına yatan gerçek tutardır. Brüt ücretten çalışan SGK ve işsizlik primleri, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra hesaplanır.
- Vergi İndirimi: Gelir vergisi istisnaları (asgari ücret istisnası vb.) nedeniyle ödenmesi gereken gelir vergisinden düşülen tutarı gösterir.
- Net Ücret: İlgili ay için vergi istisnaları dikkate alınmadan hesaplanan teorik net ücrettir. Vergi indirimi eklendikten sonra “Net Ödenecek Ücret” ortaya çıkar.
- Gelir Vergisi Matrahı: Gelir vergisinin hesaplandığı tutardır. Brüt ücretten çalışana ait SGK ve işsizlik primleri düşüldükten sonra ortaya çıkar.
- Gelir Vergisi: O ay oluşan gelir vergisi tutarıdır. Yıl içindeki kümülatif matraha göre ilgili vergi dilimi uygulanarak hesaplanır.
- Damga Vergisi: Brüt ücret üzerinden binde oranla hesaplanan damga vergisidir. İlgili istisnalar varsa düşüldükten sonra ödenecek damga vergisi bulunur.
- Gelir Vergisi İstisnası: Asgari ücret kısmı gibi gelir vergisinden muaf tutulan kazançların yarattığı vergi avantajını gösterir.
- Damga Vergisi İstisnası: Asgari ücret istisnası vb. nedeniyle damga vergisinden muaf tutulan kısmın karşılık geldiği tutardır.
- Ödenecek Gelir Vergisi: Gelir vergisi toplamından istisnalar düşüldükten sonra devlete beyan edilip ödenecek gerçek gelir vergisidir.
- Ödenecek Damga Vergisi: Damga vergisi toplamından istisnalar düşüldükten sonra fiilen ödenecek vergi tutarıdır.
- Kümülatif Gelir Vergisi Matrahı: Yıl başından ilgili aya kadar oluşan gelir vergisi matrahlarının toplamıdır. Çalışanın hangi vergi dilimine geçtiğini belirleyen kritik değerdir.
- SGK Matrahı: Sosyal güvenlik primlerinin hesaplandığı kazanç tutarıdır. Brüt ücret üzerinden belirli sınırlar dâhilinde hesaplanır.
- Çalışan SGK: Çalışan payı olan uzun vadeli sigorta primlerini ifade eder (malullük, yaşlılık, ölüm vb.). Brüt ücretten düşülür.
- Çalışan İşsizlik: Çalışanın ödediği işsizlik sigortası primidir. Brüt ücretten kesilerek işsizlik fonuna aktarılır.
- İşveren SGK: İşveren tarafından ödenen sosyal güvenlik primleridir. Çalışan brüt maaşına ek bir maliyet olarak yansır.
- İşveren İşsizlik: İşverenin ödediği işsizlik sigortası primidir. Çalışan maaşından kesilmez, işveren maliyetine eklenir.
- İşveren Maliyeti: Bir çalışan için işverenin katlandığı toplam aylık maliyettir. Brüt ücret + işveren SGK + işveren işsizlik − SGK indirimleri formülüyle özetlenebilir.
- Aylık Toplamlar: Tabloyu yıl boyunca doldurduğunuzda her ay için ayrı ayrı net maaş, vergiler ve işveren maliyetlerini inceleyebilir, Excel çıktısı alarak muhasebe kayıtlarına aktarabilirsiniz.
💡 Bilmeniz Gerekenler
Maaş hesaplaması, yalnızca çalışanın eline geçen net tutarı görmek için değil, aynı zamanda işverenin gerçek maliyetini doğru planlayabilmesi için de kritik öneme sahiptir. Brüt ücretin içinde gelir vergisi, damga vergisi, çalışan ve işveren SGK primleri, işsizlik sigortası gibi birçok kalem bulunur. Yıl içinde artan kümülatif gelir vergisi matrahı nedeniyle çalışan zamanla daha yüksek vergi dilimlerine geçebilir ve net maaş tutarı aylara göre değişiklik gösterebilir. Bu hesaplama aracı; çalışanlar için “maaşımdan hangi kalem ne kadar kesiliyor?”, işverenler için ise “bu çalışan bana aylık toplam kaç liraya mal oluyor?” sorularına detaylı yanıt verir. Seçilen yıla ait yasal oranlar ve asgari ücret değerleri kullanıldığı için hem muhasebe profesyonellerine hem de bordrosunu kontrol etmek isteyen çalışanlara pratik bir rehber niteliği taşır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Brüt maaş ile net maaş arasındaki temel fark nedir?
Brüt maaş, sözleşmede yazan ve vergiler ile SGK primleri henüz kesilmemiş tutardır. Net maaş ise bu kesintiler yapıldıktan sonra çalışanın eline geçen gerçek tutardır.
Asgari ücret istisnası hesaplamayı nasıl etkiler?
Asgari ücret tutarına denk gelen gelir vergisi ve damga vergisi belirli oranlarda istisna edildiği için ödenecek vergi düşer ve net maaş artar. Bu araç, ilgili yıl için geçerli asgari ücret istisnasını otomatik dikkate alır.
SGK prim teşvizi (5 puan indirimi) ne anlama gelir?
Belirli şartları sağlayan işverenler için işveren SGK priminde 5 puanlık indirim uygulanabilir. Bu durum işveren maliyetini azaltır. Araçtaki SGK indirimi seçeneği bu etkiyi simüle etmenize yardımcı olur.
Kümülatif gelir vergisi matrahı neden önemli?
Gelir vergisi dilimleri, yıl başından itibaren biriken matrah toplamına göre belirlenir. Matrah yükseldikçe yeni vergi dilimine geçilir ve uygulanacak oran artar. Bu nedenle yılın ilerleyen aylarında net maaşın azaldığı durumlar görülebilir.
İşveren maliyeti neden brüt maaştan daha yüksek çıkıyor?
Çünkü işveren, brüt maaşa ek olarak işveren SGK ve işveren işsizlik primi öder. Bazı durumlarda ek fon ve maliyetler de olabilir. Bu yüzden çalışanın brütü ile işveren maliyeti arasında ciddi fark oluşabilir.